Hoe de beoordeling werkt
Een verklaring omtrent het gedrag (VOG) wordt afgegeven door Justis, een dienst van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Justis kijkt naar de justitiële gegevens van de aanvrager en naar het doel waarvoor de VOG nodig is. Het beoordelingskader bestaat uit twee criteria.
| Criterium | Vraag |
|---|---|
| Objectief criterium | Vormt een strafbaar feit uit de justitiële documentatie, als het herhaald wordt, een risico voor de functie of het doel? Justis gebruikt daarvoor screeningsprofielen per sector, zoals zorg, onderwijs, financiën of vervoer. |
| Terugkijktermijn | Standaard vier jaar voor de aanvraag. Voor bepaalde functies, zoals werken met minderjarigen of kwetsbare personen, en bij zedendelicten kijkt Justis langer terug. |
| Subjectief criterium | Weegt het belang van de aanvrager bij de VOG zwaarder dan het risico? Hier tellen omstandigheden als tijdsverloop, de leeftijd ten tijde van het feit en de afdoening mee. |
Ook zaken die zijn geseponeerd of die nog lopen, kunnen meewegen. Een vrijspraak telt in de regel niet.
Het voornemen tot weigering
Voordat Justis weigert, ontvangt de aanvrager een voornemen tot weigering met de redenen. Daarop kan binnen de in de brief genoemde termijn een zienswijze worden gegeven, schriftelijk of digitaal. Dit is het eerste en vaak beste moment om de situatie toe te lichten, omdat Justis dan nog geen besluit heeft genomen.
- Uitleggen wat er destijds is gebeurd en hoe de zaak is afgedaan.
- Laten zien wat er sindsdien is veranderd: werk, opleiding, hulpverlening, gezinssituatie.
- Verklaringen van werkgevers, docenten of begeleiders bijvoegen.
- Toelichten waarom het feit geen risico vormt voor de specifieke functie.
Bezwaar
Na een weigering staat bezwaar open bij Justis, binnen zes weken na de datum van het besluit volgens de algemene regels van de Awb. Het bezwaar kan digitaal of per brief. Justis toetst het besluit volledig opnieuw en kan de aanvrager horen. In bezwaar kunnen nieuwe feiten en stukken worden ingebracht.
Beroep
Tegen de beslissing op bezwaar staat beroep open bij de rechtbank en daarna hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. De rechter toetst vooral of Justis de belangen zorgvuldig heeft afgewogen en of het besluit goed is gemotiveerd. Omdat een procedure maanden kan duren, is soms een voorlopige voorziening nodig als een baan of stageplaats op het spel staat.
Praktische punten
- De VOG aanvragen met de juiste functieaspecten; een te breed profiel vergroot de kans op weigering.
- Het voornemen serieus nemen en inhoudelijk reageren.
- De bezwaartermijn van zes weken noteren vanaf de datum van het besluit.
- Bij spoed met de werkgever afspreken of de start kan wachten.
Informatie over aanvragen en procedures staat op de website van Justis.